Đi ngoài phân sống là tình trạng khá phổ biến ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ dưới 3 tuổi. Khi thấy bé đi ngoài phân lỏng, có lẫn thức ăn chưa tiêu hóa, nhiều bố mẹ lo lắng không biết con đang gặp vấn đề gì và nên xử lý ra sao.
Trong bài viết này, Biolizin.vn sẽ giúp bố mẹ hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu và 7 cách chữa đi ngoài phân sống bằng dân gian an toàn, hiệu quả cho bé, đồng thời biết khi nào cần đưa trẻ đi khám.
Đi ngoài phân sống ở trẻ là gì?
Đi ngoài phân sống ở trẻ là tình trạng phân của trẻ không được tiêu hóa hoàn toàn trước khi thải ra ngoài. Khi quan sát, bố mẹ có thể thấy trong phân của bé còn lẫn thức ăn chưa tiêu, hạt thức ăn, bã sữa hoặc các mảng thức ăn còn nguyên hình dạng. Phân thường có dạng lỏng hoặc sệt, mùi chua hơn bình thường và bé có thể đi ngoài nhiều lần trong ngày.
Tình trạng này thường xuất hiện ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, nhất là trong giai đoạn bé bắt đầu ăn dặm hoặc khi thay đổi chế độ dinh dưỡng. Nguyên nhân chính là do hệ tiêu hóa của bé còn non yếu, lượng men tiêu hóa chưa đủ để xử lý hoàn toàn thức ăn, khiến quá trình hấp thu bị gián đoạn.
Đi ngoài phân sống khác với tiêu chảy cấp do nhiễm khuẩn. Trong nhiều trường hợp, bé vẫn tỉnh táo, bú hoặc ăn bình thường, không sốt và không có dấu hiệu mất nước. Nếu được điều chỉnh ăn uống và chăm sóc đúng cách, tình trạng này có thể tự cải thiện sau vài ngày mà không cần dùng thuốc.
Nguyên nhân khiến bé đi ngoài phân sống
Trước khi áp dụng các mẹo dân gian, bố mẹ cần hiểu rõ nguyên nhân gây ra tình trạng này và lựa chọn cách xử lý phù hợp, tránh lạm dụng thuốc không cần thiết.:
1. Hệ tiêu hóa của bé chưa hoàn thiện
Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, hệ tiêu hóa chưa phát triển đầy đủ, lượng men tiêu hóa (men amylase, protease, lipase…) còn hạn chế. Vì vậy, thức ăn sau khi vào ruột không được phân giải hoàn toàn, dẫn đến tình trạng đi ngoài phân sống.
Đặc biệt, trẻ dưới 1 tuổi rất dễ gặp tình trạng này khi:
- Bắt đầu ăn dặm
- Tăng lượng thức ăn đột ngột
- Ăn thực phẩm mới mà ruột chưa kịp thích nghi
Đây là nguyên nhân phổ biến và thường không quá nguy hiểm nếu được điều chỉnh ăn uống hợp lý.
2. Bé ăn dặm không phù hợp với độ tuổi
Cho bé ăn dặm quá sớm hoặc ăn thức ăn không phù hợp với khả năng tiêu hóa có thể khiến bé bị rối loạn tiêu hóa và đi ngoài phân sống.
Một số sai lầm thường gặp:
- Cho bé ăn dặm trước 6 tháng tuổi
- Thức ăn quá thô, chưa xay nhuyễn
- Ăn nhiều đạm, dầu mỡ
- Kết hợp quá nhiều loại thực phẩm trong một bữa
3. Rối loạn tiêu hóa do thay đổi thói quen sinh hoạt
Sự thay đổi đột ngột trong sinh hoạt có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa non nớt của bé, gây ra đi ngoài phân sống.
Các yếu tố thường gặp bao gồm:
- Đổi sữa công thức
- Cai sữa đột ngột
- Thay đổi giờ ăn, giờ ngủ
- Đi du lịch, thay đổi môi trường sống
- Thời tiết thay đổi thất thường
4. Bé bị nhiễm lạnh bụng
Nhiễm lạnh bụng là nguyên nhân khá phổ biến nhưng thường bị bố mẹ bỏ qua. Khi bụng bé bị lạnh, nhu động ruột tăng lên, làm thức ăn di chuyển nhanh hơn trong đường tiêu hóa, chưa kịp tiêu hóa đã bị đào thải ra ngoài.
Bé dễ bị lạnh bụng khi:
- Nằm điều hòa quá lạnh
- Quạt thổi trực tiếp vào người
- Không mặc áo che kín bụng
- Tắm nước lạnh hoặc tắm quá lâu
5. Tác dụng phụ của kháng sinh
Kháng sinh không chỉ tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh mà còn làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Khi lợi khuẩn bị suy giảm, khả năng tiêu hóa và hấp thu của ruột kém đi, khiến bé dễ bị đi ngoài phân sống.
Tình trạng này thường xảy ra:
- Trong hoặc sau khi dùng kháng sinh
- Khi không bổ sung men vi sinh phù hợp
- Dùng kháng sinh kéo dài hoặc không đúng chỉ định
Khi nào có thể áp dụng cách chữa dân gian?
Các cách chữa đi ngoài phân sống bằng dân gian chỉ nên áp dụng khi:
- Bé vẫn tỉnh táo, chơi bình thường
- Không sốt cao
- Không nôn ói nhiều
- Không có dấu hiệu mất nước
- Đi ngoài phân sống mức độ nhẹ (1–3 ngày)
7 cách chữa đi ngoài phân sống bằng dân gian hiệu quả cho bé
1. Dùng nước gạo rang
Nước gạo rang là bài thuốc dân gian quen thuộc, giúp làm ấm bụng, hỗ trợ tiêu hóa và giảm tiêu chảy.
Cách làm:
- Lấy một nắm gạo tẻ sạch
- Rang vàng đều trên chảo
- Cho gạo vào đun với nước
- Lọc lấy nước cho bé uống khi còn ấm
Cách dùng:
- Bé trên 6 tháng: uống 2–3 lần/ngày
- Có thể thay thế một cữ nước lọc
2. Chữa đi ngoài phân sống bằng lá ổi non
Lá ổi non chứa nhiều tanin, có tác dụng kháng khuẩn, se niêm mạc ruột, giúp phân đặc lại.
Cách làm:
- Lấy 3–5 lá ổi non
- Rửa sạch, đun với 300ml nước
- Để nguội bớt rồi cho bé uống từng ít
3. Dùng chuối xanh chữa đi ngoài phân sống
Chuối xanh giàu pectin và tinh bột kháng, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột.
Cách làm:
- Chuối xanh luộc chín hoặc phơi khô
- Nghiền mịn thành bột
- Trộn với cháo loãng cho bé ăn
Lưu ý: Chỉ dùng cho trẻ đã ăn dặm và ăn với lượng nhỏ để tránh táo bón.
4. Lá mơ lông – bài thuốc dân gian quen thuộc
Lá mơ lông có tác dụng giảm tiêu chảy, hỗ trợ tiêu hóa, thường dùng cho trẻ bị đi ngoài phân sống.
Cách dùng an toàn cho bé:
- Lấy vài lá mơ lông non
- Rửa sạch, giã nát, lọc lấy nước
- Pha loãng với nước ấm cho bé uống
5. Massage bụng cho bé đúng cách
Massage bụng là phương pháp đơn giản nhưng rất hiệu quả giúp giảm đầy bụng, kích thích tiêu hóa.
Cách thực hiện:
- Đặt bé nằm ngửa
- Dùng tay xoa bụng theo chiều kim đồng hồ
- Massage nhẹ nhàng 5–10 phút, 2–3 lần/ngày.
6. Giữ ấm bụng cho bé
Nhiều trường hợp bé đi ngoài phân sống do nhiễm lạnh bụng.
Cách giữ ấm hiệu quả:
- Mặc áo che kín bụng
- Tránh gió lùa, quạt thổi trực tiếp
- Có thể dùng khăn ấm chườm nhẹ lên bụng
7. Điều chỉnh chế độ ăn của bé
Đây là cách quan trọng giúp ngăn ngừa và cải thiện tình trạng đi ngoài phân sống.
Nên:
- Cho bé ăn cháo loãng, dễ tiêu
- Giảm đạm, dầu mỡ
- Uống đủ nước
Không nên:
- Ăn thức ăn lạnh
- Ăn quá nhiều trong một bữa
- Dùng thực phẩm khó tiêu
Khi nào cần đưa bé đi khám?
Bố mẹ nên đưa bé đến cơ sở y tế ngay nếu có các dấu hiệu:
- Đi ngoài trên 3 ngày không giảm
- Phân có máu, nhầy xanh
- Bé sốt cao, nôn ói nhiều
- Có dấu hiệu mất nước (khô môi, ít tiểu)
Lời kết
Đi ngoài phân sống ở bé thường là tình trạng lành tính nếu được phát hiện sớm và xử lý đúng cách. 7 cách chữa đi ngoài phân sống bằng dân gian như nước gạo rang, lá ổi, chuối xanh hay massage bụng có thể hỗ trợ cải thiện hiệu quả trong các trường hợp nhẹ. Tuy nhiên, bố mẹ cần theo dõi sát tình trạng của bé và không chủ quan nếu triệu chứng kéo dài.
