Trong đa số các trường hợp, trẻ uống kẽm không để lại tác dụng phụ. Tuy nhiên, khi dùng không đúng cách, quá liều hoặc kéo dài, các tác dụng phụ có thể gặp gồm:
- Buồn nôn, nôn nhẹ: Thường xảy ra khi uống kẽm lúc bụng đói; có thể giảm rõ rệt nếu uống sau ăn 20–30 phút.
- Rối loạn tiêu hóa ngắn hạn: Bao gồm đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón trong những ngày đầu do cơ thể chưa kịp thích nghi.
- Vị kim loại trong miệng: Ít gặp, thường xuất hiện khi dùng kẽm liều cao hoặc dạng khó uống; không nguy hiểm và sẽ hết khi ngưng dùng.
- Dị ứng kẽm (hiếm gặp): Biểu hiện ngứa, phát ban; nếu có dấu hiệu nặng như sưng môi, lưỡi, khó thở cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay.
- Nguy cơ thiếu đồng (Cu): Xảy ra khi bổ sung kẽm liều cao kéo dài, có thể dẫn đến thiếu máu, mệt mỏi, giảm thể lực.
- Ảnh hưởng ngược đến hệ miễn dịch: Dùng kẽm quá mức có thể làm mất cân bằng vi chất, khiến trẻ dễ ốm vặt hơn.
- Rối loạn tiêu hóa mạn tính: Gây đầy bụng, khó tiêu, ăn kém nếu dùng kẽm liều cao trong thời gian dài.
- Tương tác thuốc: Kẽm có thể làm giảm hiệu quả một số kháng sinh (Quinolone, Tetracycline) và bị ảnh hưởng bởi thuốc lợi tiểu Thiazide.
- Nguy cơ thiếu magie: Bổ sung kẽm liều lớn kéo dài có thể cản trở hấp thu magie trong cơ thể.
Kẽm có vai trò rất lớn đối với sức khỏe của trẻ. Tuy nhiên, tác dụng phụ của kẽm cho bé có thể gặp phải nếu mẹ nếu bổ sung sai cách. Trong bài viết dưới đây, Biolizin.vn sẽ cùng mẹ tìm hiểu chi tiết về nguy cơ này và cách xử trí với các tác dụng phụ của kẽm nếu chẳng may con mắc phải.
1. Trẻ uống kẽm có tác dụng phụ không? 9 dấu hiệu phổ biến nhất
Câu trả lời là: CÓ, nhưng không phổ biến và thường nhẹ nếu bổ sung đúng cách.
Kẽm là vi chất thiết yếu, cần thiết cho tăng trưởng, miễn dịch và tiêu hóa của trẻ. Tuy nhiên, giống như nhiều vi chất khác, kẽm chỉ an toàn khi dùng đúng liều – đúng thời điểm – đúng đối tượng.
Dưới đây là một số tác dụng phụ từ thường gặp đến hiếm gặp mà ba mẹ nên chú ý:
1.1. Buồn nôn, nôn nhẹ
Buồn nôn hoặc nôn nhẹ là tác dụng phụ thường gặp nhất khi trẻ uống kẽm, đặc biệt nếu uống lúc bụng đói. Khi không có thức ăn trong dạ dày, kẽm dễ gây kích ứng niêm mạc, khiến trẻ cảm thấy cồn cào, khó chịu hoặc buồn nôn. Tình trạng này cũng hay gặp hơn ở những trẻ có hệ tiêu hóa nhạy cảm. Thông thường, triệu chứng sẽ giảm rõ rệt khi cho trẻ uống kẽm sau bữa ăn 20–30 phút và hiếm khi kéo dài nếu dùng đúng liều.1Babu TA. Oral zinc-induced vomiting in children with acute gastroenteritis. Should we switch to low-dose zinc? Indian J Pharmacol. 2022 May – Truy cập ngày 2/1/2026
1.2. Đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón
Một số trẻ có thể bị đau bụng nhẹ, tiêu chảy hoặc táo bón trong những ngày đầu bổ sung kẽm. Nguyên nhân chủ yếu là do cơ thể chưa kịp thích nghi với vi chất mới hoặc do dùng liều kẽm cao trong thời gian ngắn.
Những rối loạn này thường mang tính tạm thời và sẽ tự cải thiện sau vài ngày. Nếu các triệu chứng kéo dài, cha mẹ nên cân nhắc giảm liều, tạm ngưng kẽm và theo dõi phản ứng của trẻ.
1.3. Vị kim loại trong miệng
Vị kim loại trong miệng là tác dụng phụ ít gặp nhưng vẫn có thể xảy ra, đặc biệt khi trẻ dùng kẽm dạng viên hoặc siro có nồng độ cao. Trẻ có thể than miệng đắng, khó chịu sau khi uống, tuy nhiên đây không phải dấu hiệu nguy hiểm. Cảm giác này thường sẽ biến mất sau khi ngưng dùng kẽm hoặc khi đổi sang dạng bào chế khác dễ uống hơn, đồng thời cho trẻ uống thêm nước sau khi dùng.
1.4. Dị ứng kẽm
Đây là tác dụng phụ của kẽm cho bé có cơ địa mẫn cảm. Dị ứng kẽm có thể khiến bé bị ngứa, phát ban. Đặc biệt, nếu thấy con có biểu hiện sưng lưỡi, sưng môi, khó thở, tức ngực thì mẹ cần đưa bé đến cơ sở y tế để được cấp cứu ngay lập tức.
Khác với các tác dụng phụ nhẹ thường gặp, việc bổ sung kẽm quá liều hoặc dùng kéo dài nhiều tháng có thể gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng hơn, đặc biệt liên quan đến cân bằng vi chất và sức khỏe lâu dài của trẻ.
1.5. Nguy cơ thiếu đồng
Khi trẻ uống kẽm với liều cao trong thời gian dài, kẽm có thể ức chế quá trình hấp thu đồng (Cu) tại ruột. Đồng là vi chất quan trọng tham gia vào quá trình tạo máu và hoạt động của hệ thần kinh.2Ceballos-Rasgado M, Lowe NM, Mallard S, Clegg A, Moran VH, Harris C, Montez J, Xipsiti M. Adverse Effects of Excessive Zinc Intake in Infants and Children Aged 0-3 Years: A Systematic Review and Meta-Analysis. Adv Nutr. 2022 – Truy cập ngày 2/1/2026
Thiếu đồng kéo dài có thể khiến trẻ bị thiếu máu, da xanh xao, dễ mệt mỏi, kém tập trung và suy giảm thể lực. Đây là tác dụng phụ ít được cha mẹ chú ý nhưng lại có ảnh hưởng lâu dài nếu không được phát hiện sớm.
1.6. Ảnh hưởng hệ miễn dịch
Kẽm vốn được biết đến với vai trò tăng cường miễn dịch, tuy nhiên dùng kẽm liều cao hoặc kéo dài không kiểm soát có thể gây tác dụng ngược. Khi mất cân bằng vi chất, hệ miễn dịch của trẻ có thể bị rối loạn, khiến cơ thể phản ứng kém hơn trước các tác nhân gây bệnh. Hệ quả là trẻ dễ mắc các bệnh nhiễm trùng, ốm vặt kéo dài và thời gian hồi phục chậm hơn.
1.7. Rối loạn tiêu hóa mạn tính
Việc bổ sung kẽm quá mức trong thời gian dài có thể gây kích ứng đường tiêu hóa mạn tính, dẫn đến các biểu hiện như đầy bụng, khó tiêu, cảm giác chướng bụng sau ăn.
Tình trạng này khiến trẻ ăn uống kém hơn, dễ biếng ăn và ảnh hưởng gián tiếp đến tăng trưởng. Nếu không điều chỉnh kịp thời, rối loạn tiêu hóa kéo dài có thể làm giảm hiệu quả của việc bổ sung kẽm và các dưỡng chất khác.
1.8. Giảm tác dụng của kháng sinh tại một số thời điểm
Kẽm có thể tương tác với mốt số loại thuốc và làm giảm hiệu quả của thuốc kháng sinh khi dùng chung:
- Thuốc lợi tiểu Thiazide: Tăng bài tiết kẽm qua nước tiểu nên giảm lượng kẽm trong máu.
- Thuốc kháng sinh Quinolone hoặc Tetracycline: Tăng nguy cơ cản trở khả năng chống lại vi khuẩn của thuốc.
1.9. Thiếu hụt magie
Nếu được bổ sung kẽm với liều lượng lớn trong thời gian dài có thể gây nên tình trạng tương tác kẽm và magie bên trong cơ thể. Kết quả của hiện tượng này chính là bé bị thiếu magie. Uống kẽm đồng thời với một số thuốc kháng sinh cũng có nguy cơ gây ra tác dụng phụ.
Ngoài những tác dụng phụ chính phía trên, bé còn có thể gặp nhiều biểu hiện lạ khác mẹ cần chú ý. Mẹ để lại thông tin tình trạng của bé và vấn đề cần tư vấn để được các dược sĩ chuyên môn hỗ trợ ngay:
2. Cách xử lý tác dụng phụ của kẽm cho bé
Từ nội dung chia sẻ bên trên mẹ có thể thấy rằng, tác dụng phụ của kẽm cho bé chỉ xảy ra phổ biến nhất khi bổ sung quá liều kẽm cho con. Để tránh gặp phải nguy cơ này, mẹ cần biết nhu cầu kẽm được khuyến nghị theo độ tuổi của con mình để bổ sung cho phù hợp. Mẹ không nên lựa chọn bổ sung kẽm liều cao nếu không có chỉ định từ bác sĩ Nhi khoa.
Trong trường hợp bé gặp tác dụng phụ từ quá trình dùng kẽm, mẹ có thể xử trí bằng cách:
- Dừng việc bổ sung kẽm cho con.
- Nếu các tác dụng phụ mà trẻ gặp phải chỉ ở mức độ nhẹ thì mẹ có thể cho con uống một cốc sữa tươi, canxi và photpho trong sữa có khả năng liên kết với kẽm để tạo ra chelate giúp lượng kẽm dư thừa được đào thải ra ngoài.
- Dùng kẽm với thức ăn hoặc sữa mẹ cũng sẽ giảm mức độ nghiêm trọng của các tác dụng phụ mà bé đang gặp phải.
- Trường hợp trẻ có dấu hiệu gặp tác dụng phụ kéo dài hoặc bị thừa kẽm mức độ nặng thì mẹ nên cho con đến cơ sở y tế để có hướng khắc phục an toàn.
Xem thêm:
3. Trẻ nào dễ gặp tác dụng phụ khi uống kẽm?
- Trẻ có dạ dày nhạy cảm: Nhóm trẻ này dễ bị kích ứng dạ dày khi uống kẽm, đặc biệt nếu uống lúc đói. Các biểu hiện thường gặp là buồn nôn, đau bụng nhẹ hoặc nôn sau khi uống.
- Trẻ đang dùng nhiều vi chất khác: Khi bổ sung đồng thời kẽm với sắt, canxi hoặc vitamin tổng hợp, các vi chất có thể cạnh tranh hấp thu, làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa và giảm hiệu quả của từng chất.
- Trẻ có bệnh lý tiêu hóa: Trẻ bị viêm dạ dày, rối loạn tiêu hóa kéo dài, tiêu chảy hoặc táo bón mạn tính dễ gặp tác dụng phụ hơn khi uống kẽm, do hệ tiêu hóa vốn đã nhạy cảm.
- Trẻ dùng kẽm không theo chỉ định: Việc tự ý dùng kẽm liều cao, kéo dài nhiều tháng hoặc bổ sung khi không có dấu hiệu thiếu kẽm làm tăng nguy cơ quá liều và mất cân bằng vi chất trong cơ thể.
3. Lựa chọn kẽm an toàn – giảm thiểu tối đa nguy cơ tác dụng phụ của kẽm cho bé
Hiện nay, trên thị trường có hai dạng chế phẩm kẽm đang được bán phổ biến là kẽm vô cơ và kẽm hữu cơ:
- Kẽm vô cơ:
+ Thành phần chính là chloride hoặc gốc muối sunphat.
+ Độ tan tại ruột kém nên lượng hấp thu vào cơ thể có thể bị ít đi.
+ Có thể gây kích ứng và tổn thương niêm mạc dạ dày, (dễ gặp ở trẻ có dạ dày nhạy cảm).
- Kẽm hữu cơ (kẽm Amin):
+ Thành phần chính là các acid hữu cơ và gốc muối kẽm.
+ Khả năng hòa tan tại ruột cao hơn kẽm vô cơ nên khả năng hấp thu kẽm trong máu tăng gấp 3.7 lần.
+ Ít khi gây kích ứng đường tiêu hóa, ít có nguy cơ gây táo bón do nóng trong.
4. Biolizin – Kẽm Amin an toàn và tăng hấp thu cho trẻ
Kẽm amin Biolizin là dòng kẽm Amin được sản xuất bởi thương hiệu uy tín Tây Ban Nha về thực phẩm chức năng an toàn cho trẻ: HC Clover PS. Thành phần chính của sản phẩm là kẽm bisglycinate bền vững với khả năng hấp thu cao hơn kẽm gluconate gấp 43.4% và hạn chế tối đa nguy cơ tác dụng phụ cho trẻ.
Ngoài ra, trong mỗi 5ml kẽm Biolizin còn có: 200mg Lysine, 2mg Vitamin B6 để tạo thành bộ 3 ăn ngon tiêu chuẩn châu Âu. Sự kết hợp vượt trội này sẽ kích thích vị giác để trẻ thèm ăn và có cảm giác ăn ngon tự nhiên.
Đặc biệt, nếu mẹ đang băn khoăn tìm kiếm sản phẩm kẽm không táo bón do nóng trong, dễ khiến trẻ hợp tác ngay lần đầu thì Biolizin là lựa chọn tuyệt vời. Sản phẩm có vị đào ngọt nhẹ rất dễ uống và có bơm chia liều dễ dàng theo độ tuổi của bé.
Nội dung trên đây hy vọng đã giúp mẹ giải tỏa được băn khoăn về tác dụng phụ của kẽm cho bé. Về cơ bản, các trường hợp gặp phải tác dụng phụ khi dùng kẽm không nhiều và mẹ hoàn toàn có thể kiểm soát được nguy cơ này cho con. Chỉ cần mẹ tìm hiểu để chọn lựa được sản phẩm an toàn và bổ sung cho con đúng liều được khuyến nghị, kẽm vẫn luôn là tiền đề không thể thiếu cho sự phát triển của trẻ.
Tài liệu tham khảo
