- Massage bụng nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ để hỗ trợ nhu động ruột và giúp bé dễ tiêu hóa hơn.
- Chườm ấm vùng bụng bằng khăn ấm để giảm cảm giác đầy hơi, khó chịu và giúp bụng bé thư giãn.
- Cho bé ợ hơi sau mỗi cữ bú nhằm hạn chế lượng khí tích tụ trong dạ dày, giảm đầy hơi và sôi bụng.
- Tập động tác đạp xe bằng cách co duỗi chân nhẹ nhàng để hỗ trợ tống hơi ra ngoài và kích thích hoạt động đường ruột.
- Dùng lá trầu không hơ ấm đặt lên vùng bụng trong vài phút để giúp làm ấm bụng và giảm khó chịu theo kinh nghiệm dân gian.
- Dùng lá tía tô hơ ấm để hỗ trợ làm ấm vùng bụng và giúp bé cảm thấy dễ chịu hơn khi bị đầy hơi.
- Điều chỉnh tư thế bú đúng cách để hạn chế bé nuốt phải nhiều không khí khi bú, từ đó giảm nguy cơ sôi bụng và chướng hơi.
- Không cho bé bú quá no hoặc bú quá nhanh vì điều này có thể làm tăng lượng khí trong đường tiêu hóa và khiến tình trạng sôi bụng nặng hơn.
Sôi bụng ở trẻ sơ sinh là tình trạng khá phổ biến trong những tháng đầu đời do hệ tiêu hóa của bé còn non nớt. Nhiều trẻ bị sôi bụng kèm đầy hơi, quấy khóc, khó ngủ hoặc bú kém khiến ba mẹ không khỏi lo lắng. Bên cạnh việc chăm sóc và điều chỉnh cách cho bú, nhiều gia đình còn áp dụng các mẹo dân gian chữa sôi bụng ở trẻ sơ sinh để giúp bé dễ chịu hơn. Vậy những mẹo nào an toàn và phù hợp với trẻ nhỏ? Cùng Biolizin.vn tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
1. Sôi bụng ở trẻ sơ sinh là gì?
Sôi bụng ở trẻ sơ sinh là hiện tượng bụng bé phát ra các tiếng ọc ọc, ùng ục hoặc lục bục do sự di chuyển của hơi, sữa và dịch tiêu hóa trong đường ruột. Trong đa số trường hợp, đây là hiện tượng sinh lý bình thường khi hệ tiêu hóa của trẻ còn non nớt và đang dần hoàn thiện.
Sôi bụng thường gặp ở trẻ dưới 6 tháng tuổi vì lúc này hệ tiêu hóa vẫn đang trong quá trình phát triển. Khi bú mẹ hoặc bú bình, trẻ cũng dễ nuốt phải không khí, làm lượng hơi trong đường ruột tăng lên và tạo ra tiếng sôi bụng.
Ngoài ra, nhu động ruột của trẻ hoạt động khá mạnh để tiêu hóa sữa nên đôi khi ba mẹ có thể nghe thấy tiếng bụng bé kêu rõ hơn, đặc biệt sau khi bú.. Đây thường là phản ứng sinh lý bình thường khi hệ tiêu hóa của bé đang trong giai đoạn hoàn thiện và làm quen với việc xử lý sữa.
2. Dấu hiệu đặc trưng ở trẻ sơ sinh bị sôi bụng
Sôi bụng ở trẻ sơ sinh thường không chỉ biểu hiện bằng tiếng kêu trong bụng mà còn có thể đi kèm nhiều dấu hiệu khác liên quan đến tiêu hóa và sinh hoạt hằng ngày của bé.
- Bụng phát ra tiếng ọc ọc hoặc ùng ục: Đây là dấu hiệu dễ nhận biết nhất. Ba mẹ có thể nghe thấy tiếng động phát ra từ bụng bé, đặc biệt sau khi bú hoặc khi bé đang nằm yên.
- Đầy hơi, chướng bụng: Bụng bé có thể căng hơn bình thường do tích tụ nhiều khí trong đường ruột, khiến trẻ cảm thấy khó chịu.
- Quấy khóc nhiều: Khi bụng khó chịu hoặc đầy hơi, trẻ thường quấy khóc nhiều hơn, đặc biệt vào buổi chiều tối hoặc ban đêm.
- Cong người, co chân lên bụng: Đây là phản xạ thường gặp khi trẻ bị đầy hơi hoặc đau bụng nhẹ. Bé có thể gồng người, co hai chân sát bụng hoặc vặn mình liên tục.
- Xì hơi nhiều: Trẻ bị sôi bụng thường có xu hướng xì hơi nhiều hơn do lượng khí trong đường tiêu hóa tăng lên.
- Bú kém hoặc bỏ bú: Cảm giác đầy bụng có thể khiến trẻ không muốn bú hoặc bú ít hơn bình thường.
- Khó ngủ hoặc ngủ không yên giấc: Trẻ có thể ngủ chập chờn, dễ tỉnh giấc hoặc quấy khóc giữa đêm do cảm giác khó chịu ở bụng.
3. 7+ mẹo dân gian chữa sôi bụng ở trẻ sơ sinh
3.1. Massage bụng cho bé
Nhiều nghiên cứu cho thấy massage bụng là phương pháp đơn giản, an toàn và hỗ trợ tiêu hóa hiệu quả cho trẻ nhỏ. Khi được xoa bóp nhẹ nhàng đúng cách, vùng bụng của bé sẽ được kích thích lưu thông và hỗ trợ hoạt động của dây thần kinh phế vị – dây thần kinh có vai trò điều hòa hệ tiêu hóa. (1Tekgündüz KŞ, Gürol A, Apay SE, Caner I. Effect of abdomen massage for prevention of feeding intolerance in preterm infants. Ital J Pediatr. 2014 Nov)
Cách thực hiện:
- Đặt bé nằm ngửa trên giường hoặc mặt phẳng mềm.
- Làm ấm hai bàn tay trước khi massage.
- Dùng đầu ngón tay xoa nhẹ vùng bụng theo chiều kim đồng hồ, bắt đầu từ bên phải bụng dưới lên trên rồi vòng sang bên trái.
- Massage trong khoảng 3 – 5 phút, thực hiện 1 – 2 lần mỗi ngày.
Lưu ý:
- Không massage khi bé vừa bú no.
- Nên thực hiện sau bú khoảng 30 phút đến 1 giờ.
- Thao tác cần nhẹ nhàng, tránh ấn mạnh lên bụng bé.
- Ngừng massage nếu trẻ quấy khóc hoặc có biểu hiện khó chịu.
3.2. Chườm ấm vùng bụng
Theo kinh nghiệm dân gian, chườm ấm giúp làm dịu cảm giác khó chịu do đầy hơi, đồng thời hỗ trợ thư giãn cơ vùng bụng và kích thích tuần hoàn tại chỗ. Đây là biện pháp đơn giản, dễ thực hiện tại nhà.
Cách thực hiện:
- Dùng khăn mềm sạch thấm nước ấm rồi vắt ráo.
- Kiểm tra nhiệt độ khăn bằng cách áp lên cổ tay người lớn trước.
- Đặt khăn lên vùng bụng của bé khoảng 3–5 phút.
- Có thể kết hợp với massage bụng để tăng hiệu quả.
Lưu ý:
- Chỉ dùng khăn ấm nhẹ, không dùng khăn quá nóng.
- Không sử dụng túi chườm nóng trực tiếp lên da trẻ sơ sinh.
- Ngừng chườm nếu da bé đỏ hoặc có dấu hiệu kích ứng.
- Không để bé nằm một mình khi đang chườm.
3.3. Cho trẻ ợ hơi sau khi bú
Trẻ sơ sinh thường nuốt phải không khí trong quá trình bú mẹ hoặc bú bình. Lượng khí này tích tụ trong dạ dày có thể gây sôi bụng, đầy hơi và khiến bé quấy khóc. Vì vậy, cho trẻ ợ hơi sau bú là một trong những cách hiệu quả giúp giảm tình trạng này.
Cách thực hiện:
- Bế bé áp sát vào vai.
- Một tay đỡ đầu và cổ bé.
- Tay còn lại vỗ nhẹ hoặc xoa lưng từ dưới lên trên.
- Duy trì khoảng vài phút cho đến khi bé ợ hơi.
Ngoài tư thế áp vai, ba mẹ cũng có thể đặt bé ngồi trên đùi và đỡ cằm để vỗ lưng nhẹ nhàng.
Lưu ý:
- Nên thực hiện sau mỗi cữ bú.
- Với trẻ bú bình, có thể cho ợ hơi giữa cữ bú và sau bú.
- Không vỗ lưng quá mạnh.
- Không đặt bé nằm ngay sau khi vừa bú xong.
3.4. Tập động tác đạp xe cho bé
Động tác đạp xe là mẹo được nhiều phụ huynh áp dụng để hỗ trợ tống hơi ra ngoài, giảm đầy bụng và giúp trẻ thư giãn hơn. Việc vận động nhẹ nhàng vùng chân và hông còn giúp kích thích hoạt động của đường ruột.
Cách thực hiện:
- Đặt bé nằm ngửa trên mặt phẳng an toàn.
- Cầm nhẹ hai chân của bé.
- Thực hiện động tác co duỗi luân phiên giống như đang đạp xe.
- Lặp lại khoảng 10 – 15 lần mỗi bên chân.
- Có thể kết hợp kéo nhẹ hai đầu gối về phía bụng trong vài giây rồi thả ra.
Lưu ý:
- Thực hiện nhẹ nhàng, không ép khớp chân của trẻ.
- Không tập khi bé vừa bú no.
- Ngừng tập nếu bé quấy khóc hoặc tỏ ra khó chịu.
- Nên tập khi bé tỉnh táo và đang trong tâm trạng thoải mái.
3.5. Dùng lá trầu không hơ ấm
Lá trầu không là một trong những mẹo dân gian được nhiều gia đình áp dụng khi trẻ sơ sinh bị sôi bụng, đầy hơi hoặc quấy khóc do khó chịu ở bụng. Theo kinh nghiệm dân gian, hơi ấm từ lá trầu có thể giúp làm ấm vùng bụng, hỗ trợ giảm cảm giác căng tức và giúp bé dễ chịu hơn.
Cách thực hiện:
- Chọn 1 – 2 lá trầu không tươi, rửa sạch và lau khô.
- Hơ lá trên lửa nhỏ hoặc làm ấm bằng nước nóng.
- Kiểm tra nhiệt độ kỹ trước khi sử dụng.
- Đặt lá lên vùng bụng của bé khoảng 2–3 phút, sau đó lấy ra.
Lưu ý:
- Chỉ sử dụng hơi ấm từ lá, không dùng lá còn nóng.
- Không chà xát hoặc đắp lá quá lâu lên da trẻ.
- Không áp dụng nếu da bé đang bị kích ứng, nổi mẩn hoặc có vết thương.
- Đây là mẹo hỗ trợ giúp bé dễ chịu hơn, không thay thế điều trị khi trẻ có bệnh lý tiêu hóa.
3.6. Dùng lá tía tô hơ ấm
Tương tự lá trầu không, lá tía tô cũng thường được dân gian sử dụng để hỗ trợ làm ấm bụng cho trẻ bị đầy hơi, sôi bụng hoặc khó chịu sau bú. Hơi ấm từ lá giúp vùng bụng thư giãn hơn và có thể góp phần giảm cảm giác chướng bụng.
Cách thực hiện:
- Chuẩn bị vài lá tía tô tươi đã rửa sạch.
- Hơ ấm nhẹ trên lửa hoặc ngâm qua nước nóng.
- Đặt lên vùng bụng bé khi nhiệt độ chỉ còn ấm vừa phải.
- Có thể kết hợp massage bụng nhẹ nhàng sau đó.
Lưu ý:
- Không dùng lá quá nóng vì da trẻ sơ sinh rất mỏng và dễ bỏng.
- Không cho trẻ uống nước lá tía tô khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
- Nếu bé quấy khóc kéo dài hoặc bụng chướng nhiều, cần theo dõi thêm các dấu hiệu bất thường khác.
3.7. Điều chỉnh tư thế bú
Một trong những nguyên nhân phổ biến gây sôi bụng ở trẻ sơ sinh là nuốt phải quá nhiều không khí khi bú. Vì vậy, điều chỉnh tư thế bú đúng cách có thể giúp giảm lượng hơi đi vào dạ dày và hạn chế tình trạng đầy hơi, sôi bụng.
Cách thực hiện:
- Khi bú mẹ, đảm bảo miệng bé ngậm sâu quầng vú chứ không chỉ ngậm đầu ti.
- Đầu và thân bé nên nằm trên một đường thẳng.
- Giữ đầu bé cao hơn bụng một chút trong khi bú.
- Với trẻ bú bình, chọn núm ti phù hợp với độ tuổi và giữ bình sữa nghiêng để sữa luôn đầy đầu núm.
Lưu ý:
- Không cho bé bú quá nhanh hoặc quá no trong một lần.
- Hạn chế để bé vừa khóc vừa bú vì dễ nuốt nhiều không khí.
- Luôn cho bé ợ hơi sau mỗi cữ bú.
- Nếu trẻ thường xuyên sôi bụng, nôn trớ hoặc đầy hơi sau bú, ba mẹ nên xem lại kỹ tư thế bú và cách ngậm ti của bé.
Có thể mẹ quan tâm:
4. Áp dụng mẹo dân gian chữa sôi bụng ở trẻ sơ sinh cần lưu ý gì?
Các mẹo dân gian có thể giúp trẻ sơ sinh giảm cảm giác khó chịu do sôi bụng hoặc đầy hơi. Tuy nhiên, ba mẹ cần áp dụng đúng cách để đảm bảo an toàn cho bé, đặc biệt trong giai đoạn hệ tiêu hóa và làn da của trẻ còn rất nhạy cảm.
- Không cho trẻ uống nước lá hoặc thảo dược tùy tiện vì có thể gây rối loạn tiêu hóa hoặc dị ứng.
- Không đắp lá quá nóng lên da bé để tránh bỏng hoặc kích ứng da.
- Không tự ý dùng thuốc dân gian đường uống khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
- Theo dõi phản ứng của trẻ sau khi áp dụng để kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường.
- Ưu tiên các biện pháp an toàn như massage bụng, chườm ấm nhẹ, cho trẻ ợ hơi và điều chỉnh tư thế bú.
Các mẹo dân gian chữa sôi bụng ở trẻ sơ sinh như massage bụng, chườm ấm hay giữ ấm cơ thể có thể giúp giảm đầy hơi và hỗ trợ bé cảm thấy dễ chịu hơn. Tuy nhiên, đây chỉ là các biện pháp hỗ trợ, không thay thế việc thăm khám khi trẻ có dấu hiệu bất thường. Nếu tình trạng sôi bụng kéo dài, kèm nôn nhiều, tiêu chảy, bỏ bú hoặc chậm tăng cân, ba mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được kiểm tra và tư vấn kịp thời.
Tài liệu tham khảo
