Thiếu kẽm có thể khiến trẻ khó ngủ, ngủ không sâu giấc, hay giật mình, quấy khóc về đêm và dễ tỉnh giấc giữa đêm. Nguyên nhân là do kẽm tham gia vào hoạt động của hệ thần kinh và quá trình sản xuất melatonin – hormone giúp điều hòa giấc ngủ. Ngoài ra, thiếu kẽm còn làm trẻ biếng ăn, mệt mỏi và suy giảm miễn dịch, từ đó gián tiếp ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Tuy nhiên, mất ngủ ở trẻ cũng có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác như thiếu vitamin D, thiếu canxi, mọc răng hoặc thói quen sinh hoạt chưa phù hợp.
Mất ngủ, ngủ không sâu giấc hay quấy khóc ban đêm là tình trạng khiến nhiều ba mẹ lo lắng khi chăm sóc trẻ nhỏ. Trong đó, thiếu vi chất dinh dưỡng, đặc biệt là thiếu kẽm, được cho là có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ của trẻ. Vậy trẻ thiếu kẽm có gây mất ngủ không, dấu hiệu nhận biết ra sao và cách cải thiện như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
1. Trẻ thiếu kẽm có gây mất ngủ không?
Câu trả lời là có thể. Kẽm là vi chất quan trọng tham gia vào hoạt động của hệ thần kinh, miễn dịch và quá trình điều hòa giấc ngủ. Khi cơ thể thiếu kẽm, trẻ có thể trở nên khó chịu, ngủ không ngon giấc và dễ quấy khóc về đêm.
Một số biểu hiện thường gặp ở trẻ thiếu kẽm gồm:
- Khó ngủ, ngủ ít.
- Ngủ không sâu giấc.
- Hay giật mình, tỉnh giấc giữa đêm.
- Quấy khóc, cáu gắt về đêm.
- Dễ mệt mỏi, kém tập trung.
Ngoài ảnh hưởng đến giấc ngủ, thiếu kẽm còn có thể khiến trẻ biếng ăn, chậm tăng cân và hay ốm vặt do sức đề kháng suy giảm.
Tuy nhiên, mất ngủ ở trẻ không chỉ liên quan đến thiếu kẽm. Tình trạng này cũng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác như thiếu vitamin D, thiếu canxi, mọc răng, đầy bụng, thay đổi sinh lý hoặc thói quen sinh hoạt chưa phù hợp.
2. Vì sao thiếu kẽm khiến trẻ khó ngủ?
2.1 Kẽm ảnh hưởng đến hệ thần kinh và hormone giấc ngủ
Kẽm là vi chất quan trọng đối với hoạt động của hệ thần kinh và quá trình điều hòa giấc ngủ ở trẻ. Khoáng chất này tham gia vào dẫn truyền thần kinh, giúp não bộ hoạt động ổn định và hỗ trợ cơ thể thư giãn để dễ đi vào giấc ngủ.
Ngoài ra, kẽm còn liên quan đến quá trình sản xuất melatonin – hormone giúp điều hòa chu kỳ thức ngủ tự nhiên của cơ thể. Khi lượng melatonin được duy trì ổn định, trẻ sẽ dễ ngủ hơn và ngủ sâu giấc hơn. (1Ali M, Aziz T. The Combination of Zinc and Melatonin Enhanced Neuroprotection and Attenuated Neuropathy in Oxaliplatin-Induced Neurotoxicity. Drug Des Devel Ther. 2022)
Ngược lại, nếu cơ thể thiếu kẽm, hoạt động thần kinh có thể bị ảnh hưởng khiến trẻ dễ cáu gắt, khó chịu, khó thư giãn trước khi ngủ. Điều này làm trẻ khó đi vào giấc ngủ, ngủ chập chờn, hay tỉnh giấc giữa đêm hoặc quấy khóc về đêm.
2.2 Thiếu kẽm khiến trẻ biếng ăn, cơ thể mệt mỏi
Khi thiếu kẽm, trẻ thường ăn kém, biếng ăn hoặc ăn không đủ nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể.
Tình trạng ăn uống kém kéo dài khiến trẻ thiếu năng lượng, cơ thể mệt mỏi và dễ khó chịu. Nhiều trẻ tuy mệt nhưng lại ngủ không ngon, hay quấy khóc hoặc tỉnh giấc giữa đêm do cơ thể không được đáp ứng đủ dinh dưỡng cần thiết.
Ngoài ra, thiếu kẽm còn ảnh hưởng đến quá trình phát triển thể chất khiến trẻ chậm tăng cân, kém linh hoạt và dễ cáu gắt hơn bình thường.
2.3 Thiếu kẽm làm suy giảm miễn dịch
Không chỉ ảnh hưởng đến ăn uống, kẽm còn đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của hệ miễn dịch. Khi cơ thể không được bổ sung đủ kẽm, sức đề kháng của trẻ có xu hướng suy giảm, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp hoặc nhiễm trùng vặt. (2Shankar AH, Prasad AS. Zinc and immune function: the biological basis of altered resistance to infection. Am J Clin Nutr. 1998)
Nhiều trẻ thiếu kẽm thường xuyên gặp tình trạng nghẹt mũi, ho về đêm hoặc cảm lạnh tái đi tái lại. Những khó chịu này khiến trẻ dễ tỉnh giấc, ngủ chập chờn và khó ngủ sâu giấc.
Nếu tình trạng kéo dài, chất lượng giấc ngủ giảm sút có thể khiến trẻ mệt mỏi vào ban ngày, ảnh hưởng đến sinh hoạt, khả năng ăn uống và quá trình phát triển toàn diện của trẻ.
3. Phân biệt mất ngủ do thiếu kẽm với các nguyên nhân khác
Không phải trường hợp trẻ ngủ kém hay quấy đêm nào cũng liên quan đến thiếu kẽm. Trên thực tế, nhiều vấn đề sức khỏe và thói quen sinh hoạt khác cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ của trẻ. Việc phân biệt đúng nguyên nhân sẽ giúp ba mẹ chăm sóc và bổ sung phù hợp hơn.
3.1 Thiếu vitamin D, canxi
Thiếu vitamin D hoặc canxi là nguyên nhân khá phổ biến khiến trẻ ngủ không ngon giấc. Trẻ thường có biểu hiện hay vặn mình, giật mình khi ngủ, đổ mồ hôi trộm vùng đầu cổ hoặc ngủ không yên giấc về đêm. Khác với thiếu kẽm thường đi kèm biếng ăn và chậm tăng cân, thiếu vitamin D hoặc canxi thường liên quan nhiều hơn đến hệ xương và thần kinh cơ.
3.2 Trẻ mọc răng hoặc khủng hoảng ngủ
Trong một số giai đoạn phát triển, trẻ có thể quấy đêm do mọc răng hoặc trải qua khủng hoảng ngủ. Lúc này, trẻ thường ngủ thất thường, khó ngủ hoặc thức giấc nhiều lần trong đêm. Tuy nhiên, tình trạng này thường chỉ diễn ra tạm thời theo từng giai đoạn và sẽ cải thiện khi trẻ thích nghi hoặc mọc răng xong.
3.3 Bệnh lý hoặc khó chịu đường tiêu hóa
Một số vấn đề như đầy bụng, khó tiêu, trào ngược dạ dày hoặc dị ứng thực phẩm cũng có thể khiến trẻ khó ngủ và hay quấy khóc về đêm. Ngoài ra, các tình trạng ngứa ngáy, nổi mẩn hoặc khó chịu trong cơ thể cũng làm trẻ ngủ chập chờn, dễ tỉnh giấc và khó ngủ sâu giấc.
3.4 Thói quen sinh hoạt chưa phù hợp
Giấc ngủ của trẻ cũng bị ảnh hưởng nhiều bởi thói quen sinh hoạt hằng ngày. Việc ngủ quá muộn, xem điện thoại hoặc tivi trước giờ ngủ, ngủ ngày quá nhiều hay lịch sinh hoạt không ổn định đều có thể khiến trẻ khó đi vào giấc ngủ ban đêm.
4. Các thắc mắc thường gặp
Khi thiếu kẽm, trẻ thường dễ cáu gắt, ngủ không sâu giấc, hay giật mình và quấy khóc về đêm. Ngoài ra, thiếu kẽm còn làm trẻ biếng ăn, cơ thể mệt mỏi và suy giảm sức đề kháng, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.
Tuy nhiên, quấy đêm ở trẻ còn có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác như thiếu canxi, mọc răng hoặc rối loạn tiêu hóa nên ba mẹ cần theo dõi thêm các dấu hiệu đi kèm.
Nếu nguyên nhân liên quan đến thiếu kẽm, nhiều trẻ có thể cải thiện giấc ngủ sau khoảng 2 – 4 tuần bổ sung đúng cách. Bên cạnh việc ngủ ngon hơn, trẻ cũng có thể ăn uống tốt hơn và giảm tình trạng quấy đêm.
Tuy nhiên, thời gian cải thiện còn phụ thuộc vào mức độ thiếu kẽm, chế độ dinh dưỡng và tình trạng sức khỏe của từng trẻ.
Ba mẹ không nên tự ý bổ sung kẽm liều cao hoặc kéo dài cho trẻ nếu chưa xác định rõ nhu cầu. Việc dùng kẽm không đúng cách có thể gây rối loạn tiêu hóa hoặc ảnh hưởng hấp thu các vi chất khác.
Tốt nhất, ba mẹ nên đưa trẻ đi thăm khám hoặc tham khảo ý kiến chuyên gia để được hướng dẫn liều bổ sung phù hợp theo độ tuổi và tình trạng dinh dưỡng của trẻ.
Thiếu kẽm có thể là một trong những nguyên nhân khiến trẻ ngủ không ngon, hay quấy đêm và dễ cáu gắt. Tuy nhiên, để cải thiện hiệu quả, ba mẹ cần xác định đúng nguyên nhân và bổ sung kẽm đúng cách cho trẻ. Nếu trẻ mất ngủ kéo dài kèm biếng ăn, chậm tăng cân hoặc hay ốm vặt, ba mẹ nên đưa trẻ đi thăm khám để được tư vấn và hỗ trợ phù hợp.
Tài liệu tham khảo
