Tiêu chảy là tình trạng rất thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt khi thời tiết thay đổi hoặc trẻ ăn uống không hợp vệ sinh. Khi thấy con đi ngoài nhiều lần, phân lỏng, nhiều phụ huynh lo lắng và tìm đến các mẹo dân gian để xử trí tại nhà.Vậy trẻ bị tiêu chảy uống nước gừng được không? Có an toàn cho trẻ hay không và dùng thế nào mới đúng? Bài viết dưới đây sẽ giải thích đầy đủ, dễ hiểu để cha mẹ biết cách chăm sóc con đúng và an toàn.
1. Thành phần & công dụng của nước gừng
Gừng là một loại củ quen thuộc, vừa được sử dụng như gia vị, vừa được xem là vị thuốc trong y học cổ truyền. Trong gừng có chứa nhiều hoạt chất sinh học, nổi bật nhất là gingerol, shogaol và các tinh dầu tự nhiên. Đây là những chất tạo nên vị cay nồng đặc trưng của gừng và được cho là mang lại một số lợi ích cho hệ tiêu hóa.
Theo các tài liệu dinh dưỡng và y học, gừng thường được nhắc đến với những công dụng sau:
- 1. Hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy bụng: Gừng có thể kích thích nhẹ nhu động ruột, giúp thức ăn được tiêu hóa dễ hơn. Vì vậy, gừng thường được dùng trong các trường hợp ăn không tiêu, đầy hơi, lạnh bụng hoặc khó chịu nhẹ ở đường tiêu hóa.
- 2. Giảm buồn nôn và nôn: Một trong những công dụng phổ biến nhất của gừng là giảm cảm giác buồn nôn. Gừng thường được sử dụng cho người say tàu xe, phụ nữ mang thai bị nghén hoặc người nôn do rối loạn tiêu hóa nhẹ. Chính vì tác dụng này, nhiều phụ huynh nghĩ đến việc dùng gừng khi trẻ có biểu hiện nôn ói.
- 3. Tính ấm, giúp làm ấm cơ thể: Theo quan niệm Đông y, gừng có tính ấm, giúp tán hàn, làm ấm bụng, đặc biệt trong các trường hợp nhiễm lạnh, lạnh bụng do thời tiết hoặc ăn uống đồ lạnh.
- 4. Có đặc tính kháng viêm, kháng khuẩn nhẹ: Một số nghiên cứu cho thấy các hoạt chất trong gừng có tác dụng kháng viêm và kháng khuẩn ở mức độ nhất định. Tuy nhiên, tác dụng này chỉ mang tính hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị trong các bệnh lý nhiễm trùng tiêu hóa.
2. Trẻ bị tiêu chảy uống nước gừng được không?
Câu trả lời là không nên tự ý cho trẻ bị tiêu chảy uống nước gừng, đặc biệt là trẻ nhỏ và trẻ đang có dấu hiệu mất nước. Dù gừng được nhắc đến nhiều với công dụng hỗ trợ tiêu hóa, nhưng trong trường hợp tiêu chảy ở trẻ em, gừng không phải là lựa chọn an toàn hay cần thiết.
2.1. Nước gừng không giúp bù nước và điện giải
Nguyên nhân nguy hiểm nhất của tiêu chảy ở trẻ là mất nước và mất điện giải. Trong khi đó, nước gừng không chứa các chất điện giải cần thiết như natri, kali theo tỷ lệ phù hợp. Vì vậy, uống nước gừng không thể thay thế dung dịch oresol (ORS) – giải pháp bắt buộc khi trẻ bị tiêu chảy.
Nếu cha mẹ ưu tiên nước gừng mà bỏ qua việc bù nước đúng cách, trẻ có thể mất nước nặng hơn, dẫn đến mệt mỏi, lừ đừ, thậm chí phải nhập viện.
2.2. Gừng có thể làm kích ứng đường ruột của trẻ
Gừng có tính cay và ấm. Với người lớn, điều này có thể mang lại cảm giác dễ chịu, nhưng với trẻ nhỏ – đặc biệt là khi niêm mạc ruột đang bị tổn thương do tiêu chảy – gừng có thể gây:
- Đau bụng nhiều hơn
- Đi ngoài nhiều lần hơn
- Cảm giác nóng rát, khó chịu ở dạ dày
Điều này khiến tình trạng tiêu chảy không cải thiện mà còn nặng thêm.
2.3. Trẻ nhỏ có hệ tiêu hóa còn non nớt
Trẻ sơ sinh và trẻ dưới 2 tuổi có hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, rất nhạy cảm với các loại thảo dược có tính mạnh như gừng. Hiện nay, không có khuyến cáo y khoa chính thống nào cho rằng nước gừng là biện pháp điều trị tiêu chảy an toàn cho trẻ nhỏ.
Vì vậy, việc dùng nước gừng cho trẻ bị tiêu chảy chủ yếu dựa vào kinh nghiệm dân gian, không đủ cơ sở để áp dụng rộng rãi.
3. Khi nào nước gừng có thể tham khảo cho bé uống?
Nước gừng không được xem là phương pháp điều trị tiêu chảy cho trẻ, tuy nhiên trong một số trường hợp nhẹ và khi trẻ đã ổn định hơn, cha mẹ có thể tham khảo với sự thận trọng cần thiết.
- Nước gừng chỉ nên được cân nhắc khi tình trạng tiêu chảy của trẻ đã giảm rõ rệt, số lần đi ngoài ít hơn, phân không còn quá lỏng và trẻ không có dấu hiệu mất nước như khô môi, mệt lả hay tiểu ít.
- Ngoài ra, nước gừng không nên dùng khi trẻ còn nôn ói. Dù gừng thường được nhắc đến với tác dụng giảm buồn nôn, nhưng với trẻ nhỏ đang rối loạn tiêu hóa, vị cay nóng của gừng có thể gây kích thích dạ dày và làm tình trạng nôn nặng hơn.
- Độ tuổi của trẻ cũng là yếu tố rất quan trọng. Không khuyến khích dùng nước gừng cho trẻ dưới 2 tuổi, đặc biệt là trẻ sơ sinh, vì hệ tiêu hóa còn non yếu và dễ bị kích ứng. Với trẻ lớn hơn, nếu tham khảo sử dụng, nước gừng cần được pha rất loãng, dùng với lượng nhỏ và không uống thường xuyên.
Kết luận
Tóm lại, không nên xem nước gừng là cách điều trị tiêu chảy cho trẻ, đặc biệt là trẻ nhỏ. Gừng không thể thay thế dung dịch bù nước và điện giải – yếu tố quan trọng nhất khi trẻ bị tiêu chảy. Trong một số trường hợp rất nhẹ, khi trẻ đã ổn định, nước gừng pha loãng có thể được tham khảo nhưng cần hết sức thận trọng và không dùng cho trẻ quá nhỏ.
Để đảm bảo an toàn, cha mẹ nên ưu tiên bù nước đúng cách, theo dõi dấu hiệu mất nước và đưa trẻ đi khám nếu tiêu chảy kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường.
