Kẽm là vi chất quan trọng giúp trẻ ăn ngon, tăng sức đề kháng và phát triển khỏe mạnh. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh lo lắng khi thấy trẻ uống kẽm bị buồn nôn, thậm chí có bé còn nôn nhẹ sau khi uống. Điều này khiến không ít cha mẹ băn khoăn: liệu đây có phải tác dụng phụ nguy hiểm hay chỉ là phản ứng tạm thời của cơ thể?
1. Trẻ uống kẽm có bị buồn nôn không?
Câu trả lời là: Có thể có, nhưng không phải trẻ nào cũng gặp. Trên thực tế, trẻ uống kẽm bị buồn nôn là một tác dụng phụ khá hiếm gặp, thường thấy khi trẻ uống quá liều kẽm. Nguyên nhân là do lượng lớn kẽm có thể kích thích niêm mạc dạ dày, khiến cơ thể trẻ chưa kịp thích nghi.
Nhiều nghiên cứu cho thấy, khi trẻ uống kẽm với liều khoảng 20 mg mỗi ngày, nguy cơ buồn nôn hoặc nôn có thể tăng lên so với trẻ không dùng kẽm. Tình trạng này thường xảy ra ngay sau liều đầu tiên, đa số trong vòng 30 phút sau khi uống, nguyên nhân chủ yếu là do vị kim loại của kẽm và sự kích ứng dạ dày.1Babu TA. Oral zinc-induced vomiting in children with acute gastroenteritis. Should we switch to low-dose zinc? Indian J Pharmacol. 2022 May – Truy cập ngày 12/1/2026
Một tổng hợp nghiên cứu trên hơn 4.400 trẻ em cũng ghi nhận rằng, trẻ dùng kẽm có khả năng bị nôn cao hơn khoảng 1,5 lần so với trẻ không dùng. Tuy nhiên, phản ứng này thường nhẹ và có thể giảm rõ rệt nếu cho trẻ uống kẽm sau ăn và dùng đúng liều phù hợp với độ tuổi. 2Somji SS, Dhingra P, Dhingra U, Dutta A, Devi P, Kumar J, Deb S, Semwal OP, Sazawal S, Manji K, Kisenge R, Bakari M, Aboud S, Liu E, Sudfeld C, Duggan CP, Ashorn P, Bahl R, Simon JL. Effect of dose reduction of supplemental zinc for childhood diarrhoea: study protocol for a double-masked, randomised controlled trial in India and Tanzania. BMJ Paediatr Open. 2019 Apr – Truy cập ngày 12/1/2026
Tình trạng buồn nôn thường xuất hiện sau khi uống kẽm khoảng 15 – 30 phút. Biểu hiện có thể chỉ là cảm giác lợm giọng, khó chịu nhẹ, hiếm khi nôn nhiều. Hiện tượng này thường gặp hơn ở trẻ nhỏ hoặc trẻ có hệ tiêu hóa nhạy cảm, dễ phản ứng với vi chất bổ sung.
3. Vì sao trẻ uống kẽm lại bị buồn nôn?
Trẻ uống kẽm bị buồn nôn thường không xảy ra ngẫu nhiên mà xuất phát từ những nguyên nhân khá phổ biến trong cách dùng kẽm hằng ngày. Hiểu rõ các lý do này sẽ giúp cha mẹ điều chỉnh kịp thời để trẻ uống kẽm dễ chịu hơn và hấp thu tốt hơn.
3.1 Uống kẽm khi bụng đói
Kẽm là vi chất có khả năng kích thích niêm mạc dạ dày. Khi trẻ uống kẽm lúc bụng đói, dạ dày không có thức ăn đệm vào, kẽm sẽ tác động trực tiếp lên niêm mạc, dễ gây cảm giác khó chịu.
Trong trường hợp này, trẻ có thể gặp các biểu hiện như:
- Cồn cào vùng bụng
- Buồn nôn, lợm giọng
- Ói nhẹ sau khi uống
Trẻ nhỏ thường nhạy cảm hơn người lớn, do hệ tiêu hóa còn non nớt, nên tình trạng buồn nôn khi uống kẽm lúc đói dễ xảy ra hơn.
3.2 Liều kẽm không phù hợp với độ tuổi
Một nguyên nhân khác khiến trẻ uống kẽm bị buồn nôn là do liều dùng chưa phù hợp với độ tuổi và thể trạng. Nhiều cha mẹ có tâm lý muốn con nhanh ăn ngon nên tự ý:
- Tăng liều kẽm so với khuyến nghị
- Kết hợp cùng lúc nhiều sản phẩm khác cũng chứa kẽm
3.3 Dạng kẽm khó hấp thu
Không phải dạng kẽm nào cũng phù hợp với hệ tiêu hóa của trẻ. Một số dạng kẽm như kẽm sulfat hoặc kẽm oxyd có khả năng gây kích ứng niêm mạc dạ dày cao hơn, đặc biệt khi uống lúc bụng còn trống. Điều này có thể khiến trẻ uống kẽm bị buồn nôn, cồn cào hoặc khó chịu sau khi uống.
Trong khi đó, hiện nay có những dạng kẽm hữu cơ như kẽm bisglycinate, được bào chế dễ hấp thu và êm hơn với dạ dày, giúp hạn chế kích ứng đường tiêu hóa. Việc lựa chọn dạng kẽm phù hợp với độ tuổi và thể trạng của trẻ đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ buồn nôn khi bổ sung kẽm.
>>> Xem thêm: Kẽm (Zinc) Bisglycinate là gì? 4 công dụng tuyệt vời cho bé!
3.4 Hệ tiêu hóa của trẻ còn non nớt
Hệ tiêu hóa của trẻ, đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi, vẫn chưa hoàn thiện. Men tiêu hóa còn yếu nên khả năng xử lý vi chất bổ sung chưa tốt như người lớn. Khi đưa vào cơ thể một lượng kẽm tương đối cao, dạ dày của trẻ có thể phản ứng bằng cách gây buồn nôn hoặc nôn nhẹ.
Tình trạng này cũng thường gặp hơn ở trẻ hay rối loạn tiêu hóa, như đầy bụng, tiêu chảy hoặc táo bón. Với những trẻ này, việc bổ sung kẽm cần thận trọng hơn về liều dùng và cách uống để tránh gây khó chịu cho đường ruột.
3.5 Uống kẽm cùng thời điểm với vi chất khác
Nhiều cha mẹ có thói quen cho trẻ uống kẽm cùng lúc với sắt hoặc canxi để tiết kiệm thời gian. Tuy nhiên, các vi chất này có thể cạnh tranh hấp thu trong đường ruột và làm tăng gánh nặng cho dạ dày.
Uống chung kẽm với sắt hoặc canxi không chỉ làm giảm khả năng hấp thu kẽm, mà còn dễ gây kích ứng dạ dày, từ đó khiến trẻ uống kẽm bị buồn nôn rõ rệt hơn. Vì vậy, các vi chất này nên được uống cách nhau một khoảng thời gian hợp lý để đảm bảo hiệu quả và an toàn cho trẻ.
4. Cách giúp trẻ uống kẽm không bị buồn nôn
Để hạn chế tình trạng trẻ uống kẽm bị buồn nôn, cha mẹ cần chú ý đến thời điểm uống, liều dùng và cách theo dõi phản ứng của trẻ. Những điều chỉnh nhỏ dưới đây có thể giúp trẻ hấp thu kẽm tốt hơn và cảm thấy dễ chịu hơn khi sử dụng.
4.1 Cho trẻ uống kẽm sau ăn
Thời điểm uống kẽm có ảnh hưởng lớn đến khả năng gây buồn nôn. Cha mẹ nên cho trẻ uống kẽm sau bữa ăn, tốt nhất là sau bữa sáng hoặc bữa trưa, khi dạ dày đã có thức ăn. Điều này giúp giảm kích ứng niêm mạc dạ dày và hạn chế cảm giác cồn cào, buồn nôn. Tránh cho trẻ uống kẽm lúc đói, đặc biệt là vào sáng sớm.
4.2 Dùng đúng liều theo độ tuổi
Việc sử dụng kẽm đúng liều theo khuyến nghị là rất quan trọng. Cha mẹ không nên tự ý tăng liều với mong muốn trẻ nhanh ăn ngon hoặc tăng đề kháng. Ngoài ra, nếu quên một liều, cũng không nên cho trẻ uống bù vào lần sau vì có thể khiến dạ dày bị quá tải, làm tăng nguy cơ buồn nôn và khó chịu.
4.3 Chọn dạng kẽm phù hợp với trẻ
Đối với trẻ nhỏ hoặc trẻ kém ăn, nên ưu tiên dạng siro hoặc dạng kẽm dễ hấp thu, giúp cơ thể tiếp nhận nhẹ nhàng hơn. Những dạng kẽm phù hợp sẽ giảm kích ứng đường tiêu hóa, từ đó hạn chế tình trạng trẻ uống kẽm bị buồn nôn, đặc biệt trong giai đoạn đầu sử dụng.
4.4 Không uống kẽm cùng lúc với sắt, canxi
Kẽm không nên uống cùng thời điểm với sắt hoặc canxi vì các vi chất này có thể cạnh tranh hấp thu và gây kích ứng dạ dày. Tốt nhất, cha mẹ nên cho trẻ uống kẽm cách các vi chất khác ít nhất 2 giờ để đảm bảo hiệu quả hấp thu và giảm nguy cơ buồn nôn.
4.5 Theo dõi phản ứng của trẻ trong vài ngày đầu
Trong những ngày đầu bổ sung kẽm, cha mẹ nên quan sát kỹ phản ứng của trẻ. Nếu trẻ có biểu hiện buồn nôn nhẹ, có thể giảm liều hoặc chia nhỏ liều uống trong ngày. Trường hợp tình trạng không cải thiện hoặc trẻ khó chịu nhiều, nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn điều chỉnh phù hợp và an toàn.
5. Có nên ngưng kẽm khi trẻ bị buồn nôn không?
Khi trẻ uống kẽm bị buồn nôn, cha mẹ nên xem xét mức độ triệu chứng để quyết định có cần ngưng kẽm hay không. Có thể chia thành 2 trường hợp rõ ràng như sau:
Trường hợp không cần ngưng kẽm
- Trẻ chỉ buồn nôn nhẹ, thoáng qua
- Không nôn hoặc chỉ nôn rất ít
- Trẻ vẫn chơi, vẫn ăn uống và sinh hoạt bình thường
Cách xử lý:
- Cho trẻ uống kẽm sau bữa ăn
- Giảm liều hoặc chia nhỏ liều trong ngày
- Theo dõi thêm trong vài ngày đầu
Trường hợp nên ngưng kẽm và đưa trẻ đi khám
- Trẻ buồn nôn nhiều, nôn liên tục
- Kèm theo đau bụng, mệt mỏi, bỏ ăn
- Tình trạng buồn nôn kéo dài nhiều ngày không cải thiện dù đã điều chỉnh cách uống
Trẻ uống kẽm bị buồn nôn là tình trạng hiếm gặp, nhưng có thể xảy ra, đặc biệt khi trẻ uống kẽm lúc đói, dùng liều chưa phù hợp hoặc hệ tiêu hóa còn nhạy cảm. Trong đa số trường hợp, đây chỉ là phản ứng nhẹ và có thể cải thiện bằng cách điều chỉnh thời điểm uống, liều dùng và dạng kẽm phù hợp. Nếu trẻ buồn nôn kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được tư vấn cụ thể.
Tài liệu tham khảo
