Hướng dẫn cách bổ sung kẽm cho bé an toàn và hiệu quả

Hiện nay, nhiều cha mẹ quan tâm đến việc bổ sung kẽm cho trẻ sơ sinh nhưng còn băn khoăn về cách thức và hiệu quả của việc này. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin đầy đủ về cách sử dụng và liều lượng, cũng như hướng dẫn lựa chọn sản phẩm bổ sung kẽm cho bé an toàn và hiệu quả nhất.

1. Tại sao cần bổ sung kẽm cho bé?

Kẽm là một nguyên tố vi lượng có vai trò quan trọng trong nhiều hoạt động sinh học của cơ thể. Trong quá trình phát triển thai nhi trong bụng mẹ, kẽm hỗ trợ tạo ra tế bào và giúp thai phát triển với đầy đủ các cơ quan và bộ phận. Hơn nữa, vi chất này cũng tham gia vào quá trình sản xuất enzyme, tham gia vào các quá trình hóa học như thủy phân, đồng hóa, vận chuyển chất, quá trình sinh năng lượng, và kết nối chuỗi ADN. (¹Liu E, Pimpin L, Shulkin M, Kranz S, Duggan CP, Mozaffarian D, Fawzi WW. Effect of Zinc Supplementation on Growth Outcomes in Children under 5 Years of Age. Nutrients. 2018 Mar.)

Tại Việt Nam, báo cáo dinh dưỡng quốc gia 2019–2020 ghi nhận khoảng 58% trẻ dưới 5 tuổi thiếu kẽm, và trước đó từng có khảo sát ghi nhận con số gần 70% (²Zinc deficiency rampant in Vietnamese women, children.2017). Điều này cho thấy thiếu kẽm là vấn đề đáng lưu ý, không phải trường hợp hiếm gặp.

Ở giai đoạn đầu đời, trẻ có nhu cầu tăng trưởng nhanh, trong khi chế độ ăn thường chưa đa dạng, ít thực phẩm giàu kẽm (như thịt, cá). Ngoài ra, khẩu phần nhiều ngũ cốc chứa phytate còn có thể làm giảm hấp thu kẽm. Vì vậy, trẻ rất dễ rơi vào tình trạng thiếu hụt mà cha mẹ khó nhận biết.

2. Cần bổ sung kẽm cho bé khi nào?

Không phải mọi trường hợp đều cần bổ sung kẽm, nhưng ba mẹ nên lưu ý khi trẻ có những biểu hiện dưới đây. Đây thường là dấu hiệu cho thấy cơ thể bé có thể đang thiếu hụt hoặc cần thêm kẽm để hỗ trợ phát triển:

• Bé biếng ăn, chậm lớn: Trẻ ăn ít, không hứng thú với bữa ăn hoặc tăng cân chậm hơn so với bình thường.
• Hay ốm vặt, sức đề kháng kém: Bé dễ bị ho, cảm, nhiễm trùng và lâu hồi phục hơn.
• Gặp vấn đề về tiêu hoá: Trẻ hay bị tiêu chảy, đầy bụng, rối loạn tiêu hoá hoặc đi ngoài phân sống.
• Ngủ không ngon, hay quấy đêm: Bé khó ngủ, ngủ không sâu giấc hoặc thường xuyên thức giấc, quấy khóc vào ban đêm.
• Có vết thương lâu lành: Các vết trầy xước nhỏ trên da chậm lành hơn bình thường.

3. Cách bổ sung kẽm cho bé hiệu quả

Dưới đây là hướng dẫn về cách cung cấp kẽm cho các đối tượng trẻ sơ sinh khác nhau:

3.1. Bổ sung kẽm cho trẻ bằng thực phẩm phù hợp

Vì kẽm không được lưu trữ trong cơ thể, việc cung cấp kẽm hàng ngày cho trẻ là cần thiết. Cha mẹ cần chọn các loại thực phẩm giàu kẽm như thịt bò, gan lợn, lươn, sò, hàu, các loại hạt, lòng đỏ trứng, đậu xanh nảy mầm, để bổ sung cho trẻ.

Dưới đây là cách chế biến thực phẩm giàu kẽm để hấp thụ tốt nhất:

• Kết hợp thực phẩm giàu kẽm với vitamin C: Vitamin C giúp tăng cường hấp thu kẽm. Khi chế biến món ăn, cha mẹ có thể kết hợp thực phẩm giàu kẽm với rau xanh, trái cây như cam, dứa, ổi, cà chua.
• Tránh thực phẩm cản trở hấp thu kẽm: Chất phytate có trong ngũ cốc nguyên cám, đậu nành và trà có thể làm giảm khả năng hấp thu kẽm. Vì vậy, không nên cho trẻ uống trà ngay sau khi ăn hoặc lạm dụng thực phẩm giàu phytate.
• Ưu tiên thực phẩm tươi, hạn chế chế biến quá kỹ: Các món hấp, luộc, áp chảo nhẹ giúp giữ nguyên hàm lượng kẽm hơn so với các món chiên rán nhiều dầu mỡ.

3.2. Bổ sung kẽm qua các sản phẩm chứa kẽm

Ngoài việc cân đối chế độ ăn, cha mẹ nên sử dụng các sản phẩm bổ sung kẽm để đảm bảo trẻ nhận đủ lượng kẽm cần thiết cho sự phát triển. Khi chọn sản phẩm bổ sung kẽm, cha mẹ cần tìm hiểu kỹ lưỡng về nguồn gốc, thành phần của sản phẩm để bảo vệ sức khỏe của trẻ.

Khi lựa chọn kẽm dự phòng cho bé, mẹ sẽ cần phải xem xét kĩ một số tiêu chí quan trọng phía dưới để đảm bảo an toàn và hiệu quả nhất:

• Ưu tiên dạng kẽm hấp thu tốt: Khi lựa chọn kẽm cho trẻ, ba mẹ nên ưu tiên các dạng kẽm hữu cơ có khả năng hấp thu cao như bisglycinate, orotate, picolinate… và tham khảo ý kiến bác sĩ để phù hợp với tình trạng của bé. Trong đó, kẽm bisglycinate (kẽm amin) thường được đánh giá cao nhờ hấp thu tốt, ít kích ứng tiêu hóa; các sản phẩm như Biolizin là một lựa chọn phổ biến nhờ dễ uống, an toàn và hỗ trợ cải thiện biếng ăn. (TPBVSK Biolizin không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh)
• Mùi vị dễ chịu, dễ sử dụng: Kẽm thường có vị kim loại khó uống, dễ khiến trẻ từ chối. Vì vậy, ba mẹ nên ưu tiên dạng kẽm nước có hương vị dễ chịu (ngọt nhẹ, trái cây) để giúp bé hợp tác tốt hơn khi sử dụng lâu dài.
• Chú ý thành phần phụ liệu: Khi chọn sản phẩm, cần kiểm tra kỹ bảng thành phần để tránh các chất có thể gây kích ứng như lactose (gây đầy bụng, tiêu chảy ở trẻ không dung nạp), gluten (ảnh hưởng tiêu hóa ở trẻ nhạy cảm) hoặc một số chất bảo quản còn nhiều tranh cãi về độ an toàn.
• Tuân thủ thời gian bổ sung: Kẽm thường được bổ sung theo từng đợt (vài tuần đến 2–3 tháng) tùy tình trạng của trẻ như biếng ăn, sinh non hay suy dinh dưỡng. Hiệu quả có thể khác nhau giữa các bé, nhưng không nên dùng liên tục quá 3 tháng; nếu chưa cải thiện, cần đánh giá lại và có thể tạm ngừng trước khi bổ sung tiếp.

3.3. Thời điểm bổ sung kẽm thích hợp

Khi bổ sung kẽm, không nên cho trẻ uống lúc đói. Thời gian tốt nhất là 1 giờ trước bữa ăn hoặc 2 giờ sau bữa ăn. Cần cách xa thời gian sử dụng các khoáng chất khác ít nhất 2 giờ. Nếu quên liều hàng ngày, cha mẹ nên bỏ qua liều đó và tiếp tục lịch trình bình thường mà không cần uống thêm liều gấp đôi.

4. Liều lượng kẽm phù hợp cho từng độ tuổi

Để đáp ứng nhu cầu kẽm cho trẻ tại mỗi giai đoạn phát triển, mẹ cần lưu ý đến liều lượng phù hợp với từng lứa tuổi. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết về lượng kẽm cần thiết cho trẻ:

Theo WHO/FAO, liều kẽm ở trẻ sẽ thay đổi theo từng độ tuổi, cụ thể như sau:

Việc bổ sung kẽm có thể được thực hiện định kỳ, từ vài tuần đến vài tháng, đặc biệt đối với trẻ ăn không ngon miệng, chậm phát triển về cân nặng, trẻ không được bú mẹ, trẻ sinh non hoặc nhẹ cân, và trẻ có tình trạng suy dinh dưỡng bào thai.

Xem thêm:

• Bổ sung kẽm cho trẻ dưới 1 tuổi – chìa khóa vàng cho sự phát triển khỏe mạnh
• Kẽm nào dễ hấp thu cho bé? Top 5 loại hiệu quả nhất

5. Các thắc mắc thường gặp

Như vậy, bài viết này đã giúp mẹ hiểu rõ cách bổ sung kẽm cho bé hiệu quả. Nếu còn bất cứ thắc mắc nào liên quan, đừng ngần ngại liên hệ hotline 1900 636 985 để nhận được các tư vấn hiệu quả nhất từ các chuyên gia dinh dưỡng.

Tài liệu tham khảo

• 1
  Liu E, Pimpin L, Shulkin M, Kranz S, Duggan CP, Mozaffarian D, Fawzi WW. Effect of Zinc Supplementation on Growth Outcomes in Children under 5 Years of Age. Nutrients. 2018 Mar. ↩︎
• 2
  Zinc deficiency rampant in Vietnamese women, children.2017 ↩︎